خردسالان در تونل وحشت فیلترشکن ها
به گزارش الف دانلود، آمار استفاده 23 درصدی کودکان 6 تا 15 ساله از فیلترشکن، فقط یک عدد نیست؛ هشداری است درباره ی آینده تربیت، امنیت و سلامت روان نسل بعدی ایران.
نسلی که پیش از نوشتن انشا، دور زدن اینترنت را یاد می گیرد
کودکان ایرانی، قبل از آن که خیلی از مهارت های اساسی زندگی را بیاموزند، ناگزیر با مفهومی آشنا می شوند که اساساً نباید قسمتی از تجربه کودکی باشد؛ «فیلترشکن». این واژه دیگر فقط یک ابزار فناورانه نیست، بلکه به یکی از اولین تجربه های زیست دیجیتال نسل جدید تبدیل گشته است. انتشار نتایج افکارسنجی تازه درباره ی زیست خردسالان و نوجوانان در فضای مجازی، که نشان داده است ۲۳ درصد از کاربران ۶ تا ۱۵ ساله از فیلترشکن استفاده می نمایند، نباید فقط در قالب یک خبر خوانده و فراموش شود. این عدد، زنگ خطری است که اگر امروز شنیده نشود، فردا در قالب بحران های اجتماعی، تربیتی، امنیتی و روانی خودرا نشان خواهد داد.
جامعه به طور معمول درباره ی خردسالان با زبان آینده سخن می گوید؛ «آینده کشور»، «سرمایه انسانی» و «نسل فردا». اما حقیقت آنست که آینده، از همین امروز ساخته می شود؛ از اولین تجربه های کودک در خانه، مدرسه و الان در فضای مجازی. وقتی کودک برای ورود به اینترنت، از همان سالیان ابتدائی زندگی یاد می گیرد که باید محدودیتی را دور بزند، این فقط یک رفتار فنی نیست؛ تجربه ای است که می تواند بر تشکیل نگرش او نسبت به قانون، مسئولیت پذیری و اعتماد اجتماعی اثر بگذارد. مسئله این نیست که کودک قصد قانون شکنی دارد؛ مسئله آنست که یکی از اولین تجربه های دیجیتال او، با عبور از یک مانع شروع می شود و این تجربه، خواه ناخواه قسمتی از پروسه جامعه پذیری او خواهد بود.
در این میان، خطر اصلی خودِ فیلترشکن نیست؛ بلکه جهانی است که کودک بوسیله آن واردش می شود. برعکس یک بزرگسال، کودک هنوز توانایی کافی برای تشخیص محتوای سالم از ناسالم، خبر واقعی از جعلی، دوستی صادقانه از سوءاستفاده گر اینترنتی و تبلیغ تجاری از فریب دیجیتال را ندارد. وی در فضایی قرار می گیرد که در آن مرزهای امنیت، اخلاق و حمایت، بسیار کمرنگ تر از آن چیزی است که خانواده ها تصور می کنند. خیلی از نرم افزارهای ناشناس، دسترسی گسترده ای به اطلاعات شخصی، تصاویر، مخاطبان، موقعیت مکانی و داده های کاربران پیدا می کنند و کودکان، به علت ناآگاهی، صدمه پذیرترین قربانیان این وضعیت هستند.
اما مسئله تنها امنیت سایبری نیست. آن چه بالاتر از همه نگران کننده است، تاثیر این وضعیت بر سلامت روان و رشد شناختی خردسالان است. مغز کودک درحال ساختن شبکه های عصبی، الگوهای رفتاری و نظام ارزشی اوست. هر تصویر، هر ویدئو، هر پیام و هر الگویی که در این دوران دریافت می کند، قسمتی از شخصیت آینده او را شکل می دهد. مواجهه زودهنگام با خشونت، محتوای جنسی، تبلیغات شرط بندی، اخبار هراس آفرین یا سبک زندگی غیرواقعی، فقط یک تجربه گذرا نیست؛ می تواند بر احساس امنیت، عزت نفس، روابط اجتماعی و حتی توانایی تمرکز وی در سالیان بعد اثر بگذارد.
نکته مهم اینجاست که نباید خانواده ها را تنها مقصر این وضعیت دانست. خیلی از والدین خود هم در دنیای دیجیتال با چالش های مشابه مواجه هستند. آنها اغلب آموزش کافی درباره ی سواد رسانه ای، امنیت سایبری یا مدیریت حضور فرزندان در اینترنت ندیده اند. نمی توان از پدر و مادری که خود با پیچیدگی های فضای مجازی دست وپنجه نرم می کنند، انتظار داشت بدون حمایت آموزشی و سیاستگذاری مناسب، همه خطرها را مدیریت کنند. خانواده ها بالاتر از آن که نیازمند سرزنش باشند، نیازمند توانمندسازی هستند.
از سوی دیگر، این مسئله فقط دغدغه خانواده ها نیست؛ مسئله ای ملی است. کشوری که می خواهد در اقتصاد دیجیتال، نوآوری، فناوری و توسعه انسانی جایگاه مناسبی داشته باشد، نمی تواند نسبت به کیفیت زیست دیجیتال کودکانش بی تفاوت بماند. خردسالان امروز، محققان، پزشکان، معلمان، مهندسان، کارآفرینان و تصمیم گیران فردای ایران هستند. اگر دوران کودکی آنان در محیطی ناامن، پر از اضطراب، اطلاعات ناصحیح و صدمه های پنهان سپری شود، هزینه آنرا نه فقط خود آنان، بلکه کل جامعه خواهد پرداخت.
در سالیان اخیر، خیلی از کشورها کوشیده اند سیاستهای خودرا از «کنترل صرف» به سوی «حمایت هوشمند» تغییر دهند؛ یعنی هم دسترسی خردسالان به فرصتهای آموزشی و فناوری حفظ شود و هم امنیت، حریم خصوصی، سلامت روان و منافع عالی آنان در محیط دیجیتال تضمین گردد. تجربه جهانی نشان داده است که هیچ جامعه ای تنها با ممنوعیت یا تنها با رهاسازی کامل، نتوانسته از خردسالان در فضای مجازی حمایت کند. چاره، تلفیقی از آموزش سواد رسانه ای، پیشرفت مهارت های والدین، مسئولیت پذیری پلت فرم ها، تولید محتوای با کیفیت برای کودکان، پژوهش مستمر و سیاستگذاری مبتنی بر شواهد است.
از منظر حقوق کودک نیز، محیط دیجیتال دیگر یک فضای فرعی نیست؛ قسمتی از زندگی واقعی خردسالان است. همان گونه که جامعه وظیفه دارد امنیت کودک را در خیابان، مدرسه یا پارک تأمین کند، مسئولیت دارد محیط دیجیتال را هم تا حد امکان ایمن، قابل اعتماد و متناسب با سن او سامان دهد. بی توجهی به این مسئولیت، فقط یک ضعف فناورانه نیست؛ غفلت از یکی از مهم ترین حقوق نسل آینده است.
شاید نگران کننده ترین بخش این آمار، خودِ عدد ۲۳ درصد نباشد؛ بلکه عادی شدن آن باشد. جامعه ای که بتدریج حضور گسترده خردسالان در فضای ناامن دیجیتال را امری طبیعی تلقی کند، امکان دارد متوجه نباشد که درحال از دست دادن یکی از مهم ترین سرمایه های خود است؛ اعتماد، امنیت روانی و کیفیت رشد نسل آینده.
کودکی، کوتاه ترین و با این وجود سرنوشت سازترین فصل زندگی انسان است. اگر امروز برای امنیت دیجیتال خردسالان تصمیم های دقیق، علمی و آینده نگر نگیریم، فردا دیگر مسئله فقط استفاده از فیلترشکن نخواهد بود؛ با نسلی مواجه خواهیم شد که قسمتی از هویت، روابط، سلامت روان و اعتماد اجتماعی خودرا در فضایی شکل داده است که هیچگاه برای خردسالان طراحی نشده بود. آینده ایران، قبل از آن که در دانشگاه ها یا بازار کار ساخته شود، امروز در اتاق کودکی شکل می گیرد که با یک تلفن همراه در دست، در جست وجوی راهی برای ورود به جهانی است که هنوز برای حضور امن او آماده نشده است.
منبع: alefdownload.ir
این پست الف دانلود را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین پستهای مرتبط
نظرات خوانندگان الف دانلود در مورد این مطلب